De ongeschreven regels van het spel, P. Scott-Morgan

Volgens Scott-Morgan bestaan er in een organisatie zowel zichtbare als verborgen regels. De zichtbare regels zijn de regels die door het management gesteld zijn. De verborgen regels worden door de medewerkers zelf gemaakt en zijn gericht op het overleven en succesvol zijn in organisaties, ondanks de expliciete regels. Volgens Scott-Morgan zijn de verborgen regels de oorzaak van het vele falen van verandertrajecten (Scott-Morgan 1995: 35).

Er is een drietal aspecten dat helpt bij het begrijpen en inzichtelijk krijgen van verborgen regels in organisaties. Dit zijn:

• Motivatoren: elementen die belangrijk zijn voor de betreffende medewerkers;
• Machtgevers: personen die beloningen en straffen uitdelen met betrekking tot de motivatoren;
• Hefbomen: condities waarvan medewerkers menen dat ze gecreëerd moeten worden zodat de machtgevers overgaan tot het belonen in termen van motivatoren.

Als de verborgen regels geïdentificeerd zijn, dan kunnen deze vergeleken worden met de zichtbare regels. Daar waar deze groepen regels niet overeenkomen, zullen de zichtbare regels aangepast moeten worden aan de verborgen regels (Scott-Morgan 1995: 43).

Scott-Morgan stelt verder dat het onderkennen van verborgen regels de mogelijkheid geeft te voorspellen op welke gebieden een ingezette verandering barrières zal ontmoeten en mogelijk daardoor zal mislukken (Scott-Morgan 1995: 49). Dit vind ik een waardevolle claim, waarin de belofte zit dat als de projectleider in staat is de verborgen regels te identificeren, hij pro-actief maatregelen/interventies kan nemen/toepassen om deze barrières te verwijderen.

De verborgen regels in een organisatie zijn op tafel te krijgen door het voeren van een serie interviews met het middelmanagement. Vragen die hierbij gesteld moeten worden zijn:

• Wat is belangrijk voor mensen en hoe gedragen zij zich als gevolg daarvan (vragen naar de motivatoren);
• Gegeven de motivatoren: wie is belangrijk voor mensen en hoe gedragen zij zich als gevolg daarvan (vragen naar de machtgevers);
• Gegeven de motivatoren en machtgevers: hoe worden zij beoordeeld en hoe gedragen zij zich als gevolg daarvan (vragen naar hefbomen).

Tot slot wordt de aanpak rondom het omgaan met ongeschreven regels in een organisatie weergegeven in figuur 3-24.

** figuur 52 **

Figuur 3?24 Aanpak voor verborgen regels

Figuur 3-24 laat zien dat de aanpak van ongeschreven regels draait om het begrijpen van deze regels (rechts boven in de cirkel), waarna een verandering ingezet kan worden (links onder in de cirkel).

De theorie van Scott-Morgan vind ik waardevol. In de praktijk heb ik veel verborgen regels aan het werk gezien, met vaak gevolgen die lastig te verklaren waren vanuit de zichtbare regels. Kortom: het doorzien van de onderstroom in een organisatie vind ik een belangrijk aspect in de voorbereiding op een project.

Relevante onderwerpen: Leren veranderen en Handboek groepdynamica,

Terug naar de boekenkast >>